ده درس بزرگ از حضرت سعدی

?? شیرازی، چکیده‌ای از حکمت، اخلاق، خرد اجتماعی و روان‌شناسی انسانی است که با وجود گذشت حدود ۷۰۰ سال، همچنان تازه، کاربردی و آموزنده‌اند. هر بیت، نکته‌ای عمیق در رفتار فردی و اجتماعی دارد.

? درس اول:

تا مرد سخن نگفته باشد، عیب و هنرش نهفته باشد.
? انسان تا زمانی که حرف نزده، نمی‌توان درباره دانایی یا نادانی او قضاوت کرد. سخن‌گفتن پرده از درون انسان برمی‌دارد.

? درس دوم:

صراف سخن باش سخن بیش مگو / چیزی که نپرسند تو از پیش مگو.
? مانند زرگر که زر را می‌سنجد، سخنانت را وزن‌دار و سنجیده ادا کن. حرف اضافی یا ناخواسته، حتی اگر درست باشد، ممکن است زیان‌بار شود.

? درس سوم:

اندازه نگه‌دار که اندازه نیکوست / هم لایق دشمن هست هم لایق دوست.
? اعتدال و میانه‌روی در رفتار با همه — چه دوست چه دشمن — ارزشمند است. افراط و تفریط همیشه آسیب‌زاست.

? درس چهارم:

چو بینی یتیمی سر افکنده پیش / مزن بوسه بر روی فرزند خویش.
? احساسات دیگران را در نظر بگیر. در حضور کسی که دردی دارد (مثلاً یتیم)، شادی و محبت به فرزند خود را به رخ نکش.

? درس پنجم:

طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی / صدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست.
? عبادتِ واقعی، صداقت در عمل و نیت پاک است، نه فقط ظاهر مذهبی. ریا و تظاهر به دینداری بی‌ارزش است.

? درس ششم:

ای دوست بر جنازهٔ دشمن چو بگذری / شادی مکن که با تو همین ماجرا رود.
? از مرگ دشمن هم شاد نباش؛ مرگ سرنوشت همگانی‌ست. انسان دانا از حال دیگران عبرت می‌گیرد، نه شادی.

? درس هفتم:

به دوست گرچه عزیزست راز دل مگشای / که دوست نیز بگوید به دوستان عزیز.
? رازداری مهم است. حتی دوستان صمیمی ممکن است راز تو را با دیگران در میان بگذارند. راز، چون گفته شد، دیگر راز نیست.

? درس هشتم:

یا مکن با پیل‌بانان دوستی / یا بنا کن خانه‌ای درخورد پیل.
? اگر با افراد خاصی (مثلاً قدرتمندان یا اهل خطر) رفاقت می‌کنی، باید عواقب و شرایط زندگی با آن‌ها را بپذیری. آمادگی‌اش را داشته باش.

? درس نهم:

نه چندان درشتی کن از تو سیر شوند / نه چندان نرمی کن که بر تو دلیر شوند.
? تعادل بین قاطعیت و مهربانی مهم است. زیادی سختگیری یا زیادی نرمی، هر دو باعث بی‌احترامی می‌شوند.

? درس دهم:

سخن آخر به دهان می‌گذرد موذی را / سخنش تلخ نخواهی دهنش شیرین کن.
? برای کاهش بدگویی یا نیش زبان افراد بد، به جای مقابله، با نیکی و محبت برخورد کن. نرمی، زبان تلخ را شیرین می‌کند.

? نتیجه:
سعدی نه‌فقط شاعر، بلکه معلمی اخلاق‌گرا، انسان‌شناس و روان‌شناس بزرگی بود. آثار او مانند «گلستان» و «بوستان» پر است از این درس‌های انسانی که اگر عمل کنیم، جامعه‌ای سالم‌تر، مهربان‌تر و خردمندتر خواهیم داشت.

@AftabkaranAzadi