امارات متحده عربی اعلام کرد از اوپک و اوپکپلاس خارج میشود
امارات متحده عربی روز سهشنبه هشتم اردیبهشت اعلام کرد که از سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک و اوپک پلاس، خارج میشود.
خروج امارات روز اول مه (۱۱ اردیبهشت) اجرایی خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این اقدام ضربهای سنگین به این دو تشکیلات صادرکننده نفت و رهبر عملی آنها، عربستان سعودی، وارد میکند، آن هم در شرایطی که جنگ ایران باعث یک شوک تاریخی در بازار انرژی و بیثباتی اقتصاد جهانی شده است.
خروج غیرمنتظره امارات، که از اعضای دیرینهٔ اوپک بوده، میتواند موجب آشفتگی شده و این گروه را تضعیف کند، که معمولاً با وجود اختلافات داخلی بر سر موضوعاتی از ژئوپلیتیک گرفته تا سهمیههای تولید، تلاش داشته که چهرهای متحد از خود نشان دهد.
وزیر انرژی امارات متحده عربی روز سهشنبه به رویترز گفت خروج از اوپک و اوپکپلاس به این کشور انعطافپذیری میدهد، زیرا دیگر تعهدی در قبال این گروه ندارد، و افزود که امارات پیش از این تصمیم بهطور مستقیم با دیگران، از جمله عربستان سعودی، مشورت نکرده است.
کشورهای تولیدکننده نفت عضو اوپک در حاشیه خلیج فارس از پیش نیز بهدلیل تهدیدها و حملات ایران علیه کشتیها، برای انتقال صادرات خود از طریق تنگه هرمز با مشکل روبهرو بودهاند.
تنگه هرمز که از ۹ اسفند پارسال و پس از آغاز جنگ، از سوی تهران بسته شده است، گلوگاهی باریک میان ایران و عمان است که معمولاً حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
ظرفیت تولید نفت امارات متحده عربی بالغ بر چهار میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز است و در حال حاضر بر اساس نظام سهمیهبندی اوپک مجاز به تولید حدود ۳.۴ میلیون بشکه در روز است. امارات با خروج از اوپک و اوپکپلاس، هم انگیزه و هم توانایی افزایش تولید را خواهد داشت.
به گفتهٔ مایکل هیگ، رئیس بخش تحقیقات کالا در بانک سوسیته ژنرال، امارات طی سالهای گذشته از طریق شرکت ملی نفت ابوظبی سرمایهگذاریهای زیادی برای افزایش ظرفیت انجام داده و هزینه تولید نفت آن نسبتاً پایین است.
خروج این کشور از اوپک یک پیروزی بزرگ برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به شمار میرود که این سازمان را به «سوءاستفاده از بقیه جهان» از طریق بالا نگه داشتن قیمت نفت متهم کرده است.
ترامپ همچنین حمایت نظامی آمریکا از کشورهای حاشیه خلیج فارس را به قیمت نفت مرتبط دانسته و گفته است در حالی که آمریکا از اعضای اوپک دفاع میکند، آنها «با تحمیل قیمتهای بالای نفت از این وضعیت بهرهبرداری میکنند».
این اقدام پس از آن صورت گرفت که امارات بهعنوان یک مرکز مهم تجاری در منطقه و یکی از نزدیکترین متحدان واشینگتن، کشورهای عربی را بهدلیل ناکافی بودن اقداماتشان برای محافظت از این کشور در برابر حملات متعدد ایران در طول جنگ، مورد انتقاد قرار داد.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، روز هفتم اردیبهشت در نشستی در «فروم اینفلوئنسرهای خلیج» از واکنش کشورهای عربی و حاشیه خلیج فارس به حملات ایران انتقاد کرد.
او گفت: «کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از نظر لجستیکی از یکدیگر حمایت کردند، اما از نظر سیاسی و نظامی، به نظر من موضع آنها در طول تاریخ از همه ضعیفتر بوده است».
او افزود: «من انتظار چنین موضع ضعیفی را از اتحادیه عرب دارم و تعجبی هم ندارد، اما از شورای همکاری خلیج فارس انتظارش را نداشتم و از این بابت شگفتزدهام».
با خروج از اوپک، امارات اکنون آزادی عمل بیشتری برای افزایش تولید نفت خود خواهد داشت. برخی تحلیلگران معتقدند این تصمیم میتواند بهطور بالقوه به بیثباتی بیشتر در قیمتهای جهانی انرژی دامن بزند.
با این حال، از آنجا که تولید نفت در حال حاضر بهشدت تحت تاثیر پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی محدود شده است، انتظار میرود خروج امارات از اوپک در کوتاهمدت اثر فوری و محسوسی بر بازارها نداشته باشد.
امارات پیش از آغاز جنگ ایران روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت خام تولید میکرد. تحلیلگران میگویند این کشور ظرفیت تولید حدود ۵ میلیون بشکه در روز را دارد.
خبرگزاری رویترز این تصمیم را «ضربهای چشمگیر» به اوپک، اوپکپلاس و «رهبر اصلی آتها، عربستان سعودی» ارزیابی کرد.
رویترز افزود خروج امارات که سالها یکی از اعضای اصلی اوپک بوده، میتواند باعث «بینظمی و تضعیف» این سازمان شود.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس این تصمیم امارات دور از انتظار نبود زیرا این کشور در سالهای گذشته با سهمیههای تولید اوپک مخالفت میکرد. این سهمیهها از نظر امارات بیش از حد پایین بود و به این معنا بود که این کشور نمیتوانست آنقدر که میخواست به جهان نفت بفروشد.
این رسانه همچنین به نقل از کپیتال اکونومیکس نوشت: «با توجه به سرمایهگذاری گسترده امارات در سالهای اخیر برای افزایش ظرفیت تولید انرژی، تصویر کلی این است که امارات مدتهاست برای تولید نفت بیشتر بیتاب بوده است.»گمانهزنی این موسسه پژوهشی و مشاوره اقتصادی مستقر در لندن از این حکایت دارد که پیوندهایی که اعضای اوپک را کنار هم نگه میداشت، سستتر شده است؛ بهویژه پس از خروج قطر از این گروه در سال ۲۰۱۹.
به نوشته آسوشیتدپرس، «سیاستهای منطقهای» یکی دیگر از مولفههای موثر بر این تصمیم است. این رسانه نوشت که روابط امارات و عربستان سعودی که بزرگترین تولیدکننده اوپک است، بر سر مسائل سیاسی و اقتصادی در خاورمیانه بهطور فزایندهای سرد شده است.
از آنجا که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، از منتقدان سیاستهای اوپک به شمار میآید، پیشبینی میشود این تصمیم امارات به نزدیکی این کشور به ایالات متحده منجر شود.
رویترز خروج امارات از اوپک را «دستاوردی مهم برای دونالد ترامپ» خواند و افزود: «او بارها اوپک را متهم کرده است که با بالا نگه داشتن قیمت نفت، از دیگر کشورهای جهان سوءاستفاده میکند.»
خورخه لئون، رئیس تحلیل ژئوپلیتیک در شرکت پژوهشی و مشاورهای «ریستاد انرژی» مستقر در نروژ، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «با خروج امارات یکی از معدود اعضای اوپک که توان افزایش سریع تولید دارد، از این سازمان خارج شد. به این ترتیب، اوپکی که از نظر ساختاری ضعیفتر شده و ظرفیت مازاد کمتری درون گروه متمرکز دارد، بهطور فزایندهای برای تنظیم عرضه و تثبیت قیمتها با دشواری روبهرو خواهد بود.»
فاصله فزاینده ریاض و ابوظبی
امارات متحده عربی و عربستان سعودی در سالهای گذشته نهتنها در قبال جمهوری اسلامی یا سقف تولید نفت در اوپک، بلکه حوزههای مناقشهبرانگیز دیگری چون رابطه با اسرائیل و مسائل یمن اختلافهای عمده داشتند. گمانهزنیها از تاثیر این اختلافها بر تصمیم کنونی امارات حکایت دارد.
امارات، که در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس نزدیکترین رابطه را با اسرائیل دارد، در جریان جنگ ایران هدف هزاران موشک بالستیک و پهپاد قرار گرفت. در نتیجه این حملات جذابیت دبی، بهعنوان یک مقصد گردشگری مجلل، خدشهدار شد و صادرات نفت آن را کاهش داد.
در حالی که برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عمان و قطر خواستار حلوفصل مساله از راه مذاکره با جمهوری اسلامی هستند، امارات موضعی سختگیرانه اتخاذ کرده و خواستار ادامه جنگ از سوی آمریکا است.
همزمان با اعلام این خبر از سوی امارات، رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس در جده گرد هم آمدند تا درباره جنگ گفتوگو کنند. شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، نیز یکی از شرکتکنندگان این نشست بود.
یک روز پیش از برگزاری این نشست، امارات از واکنش متحدان خود به جنگ اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرد.
انور قرقاش، مشاور رییس امارات متحده عربی، گفت شورای همکاری خلیج فارس، متشکل از شش عضو که نیمی از آنها عضو اوپک نیز هستند، پس از آنکه حملات حکومت ایران نتوانست بهصورت جمعی واکنش نشان دهد.
او گفت: «موضع شورای همکاری خلیج فارس، با توجه به ماهیت حمله و تهدیدی که برای همه ایجاد کرد، از نظر تاریخی ضعیفترین موضع بود.»
یکی از مسائل اصلی مورد مناقشه میان عربستان و امارات، یمن است. این دو کشور در سال ۲۰۱۵ بهطور مشترک علیه شورشیان حوثیِ مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن جنگیدند. اما بعدتر، بر سر نحوه مدیریت جبهه ضدحوثی و آینده سیاسی جنوب یمن دچار اختلاف شدند.
سعودیها از دولت بهرسمیتشناختهشده یمن حمایت میکنند و میخواهند جبهه ضدحوثی تا حد ممکن زیر چتر دولت مرکزی یمن بماند. در مقابل، امارت به نیروهای محلی مستقر در جنوب یمن، بهویژه شورای انتقالی جنوب، که الزاما با دولت مرکزی همسو نیستند، حمایت میکند.
از سوی دیگر، امارات بهدلیل نگاه تجاری و امنیتی خود به مسیرهای دریایی، به بندرها و جزایر جنوب یمن اهمیت زیادی میدهد، اما عربستان نگران است که نفوذ امارات بر این مناطق، موازنه قدرت در یمن را به ضرر ریاض تغییر دهد.
