گزارش افشاگرانه رویترز از شبکه قمار وابسته به رژیم ایران؛ عملیات ۴ میلیارد دلاری
تحقیقات ویژه رویترز نشان میدهد یکی از بزرگترین شبکههای غیرقانونی قمار جهان، از طریق یک صرافی رمزارزی بدون مجوز در دبی، به بخشی از عملیات چندمیلیارددلاری ایران برای دور زدن تحریمها تبدیل شده است.
این صرافی که «شلبیت» نام دارد، از ماه مه ۲۰۲۴ تاکنون دستکم چهار میلیارد دلار رمزارز پردازش کرده و براساس تحلیل دادههای بلاکچین، با بانک مرکزی ایران، نهادهای تحریمشده و کیف پولهای منتسب به سپاه پاسداران ارتباط داشته است.
نشانی رسمی شلبیت، دفتری در طبقه بالای هتلی ارزانقیمت در محله دیره دبی است. این صرافی را سیاوش کیوانپور، یک ایرانی مقیم خارج، اداره میکند؛ اما شلبیت وبسایت فعال یا راه مشخصی برای ارائه خدمات به عموم ندارد.
کارکنانی که خبرنگار رویترز در نشانی آن یافت، مدعی شدند نام شلبیت و کیوانپور را نشنیدهاند. دفتر با نام یک شرکت فروش ساعت ثبت شده بود و در آن فقط چند ساعت فرسوده، دستگاه پولشمار و یک میز دیده میشد.
یکی از مشتریان اصلی شلبیت، شبکهای فارسیزبان شامل بیش از دو هزار وبسایت قمار است. دو چهره اصلی تبلیغاتی این شبکه، ساشا سبحانی و پویان مختاری، اینفلوئنسرهای ایرانی هستند که زندگی مجلل خود، از خودروهای چندمیلیوندلاری و ویلاهای گرانقیمت تا جت خصوصی و مهمانیهای قایقهای تفریحی، را در شبکههای اجتماعی به نمایش میگذارند.رویترز بیش از ۶۰ اینفلوئنسر ایرانی را شناسایی کرده که این سایتها را تبلیغ میکنند؛ حدود نیمی از آنها بیش از یک میلیون دنبالکننده دارند.
بررسی فنی شرکت امنیت سایبری اینفوبلاکس (Infoblox) نشان داد سایتهایی که ظاهرا با نامها و برندهای متفاوت ثبت شدهاند، از نرمافزار و ویژگیهای مشترکی استفاده میکنند و بخشی از یک شبکه واحدند. تنها یکی از این سایتها از ماه مه ۲۰۲۴ بیش از ۱۳۰ میلیون دلار از طریق شلبیت پردازش کرده است.
قمار در جمهوری اسلامی ممنوع و مستوجب زندان و شلاق است، اما این شبکه به سامانه پرداخت الکترونیکی ایران دسترسی دارد؛ سامانهای که حکومت بهشدت بر آن نظارت میکند.
منابع پیشین حکومتی و افراد مرتبط با سپاه به رویترز گفتهاند سپاه پاسداران حدود یک دهه پیش، همزمان با گسترش قمار آنلاین، کنترل بزرگترین شبکههای این حوزه را در دست گرفت.بهگفته آنان، سپاه از سایتهای قمار برای پیوند دادن نظام مالی داخل ایران به شبکههای مالی خارج از کشور استفاده کرده و اینفلوئنسرها را برای جلب مشتری به خدمت گرفته است.
رضا غیبی، مقام سابق دولت ایران، گفت برخورد جمهوری اسلامی با برخی شبکههای قمار نه برای حمایت از مردم، بلکه برای حذف رقباست.
حمید نیکو، مشاور پیشین سپاه، نیز توضیح داد هرگاه یک فعالیت مالی بزرگ و مستقل شکل میگیرد، سپاه برای کنترل آن وارد میشود.
به گفته میعاد ملکی، مقام پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، سپاه چیزی را غیرقانونی اعلام میکند و سپس هم ممنوعیت و هم بازار سیاه آن را در اختیار میگیرد.دادههای بلاکچین نشان میدهند شلبیت دستکم ۱۲۵ میلیون دلار برای بانک مرکزی ایران پردازش کرده است.
این صرافی همچنین حداقل ۲۰ میلیون دلار از عملیاتی دریافت کرده که کارشناسان آن را شبکه استخراج رمزارز در ایران میدانند.
استخراج رمزارز، که ایران در سال ۲۰۱۹ قانونی کرد، به یکی از ابزارهای مهم دور زدن تحریمها تبدیل شده است: بیتکوین و دیگر رمزارزهای تولیدشده در ایران میتوانند بدون استفاده از نظام بانکی جهانی در بازارهای بینالمللی فروخته شوند.
از ماه مه ۲۰۲۴ دستکم ۶۷۶ میلیون دلار از آدرسهای مرتبط با شلبیت به بایننس، بزرگترین صرافی رمزارز جهان، منتقل شده است.حدود ۵۴۰ میلیون دلار از این مبلغ پس از آن جابهجا شد که نهاد تنظیم مقررات داراییهای مجازی دبی، VARA، شلبیت را بهدلیل فعالیت بدون مجوز جریمه کرد. ریچ سندرز، پژوهشگر مستقل بلاکچین، گفت در اکتبر ۲۰۲۵ بایننس را از ارتباط شلبیت با ایران مطلع کرده بود، اما انتقال پول پس از آن نیز ادامه یافت.
بایننس گفت شلبیت هیچگاه حساب مستقیمی در این صرافی نداشته و تحریم نشده بود. این شرکت اعلام کرد هنگامی که کاربران مرتبط با شلبیت با پلتفرم آن تعامل کردند، سامانههای نظارتی حسابهای مربوط را بررسی، مسدود و به نهادهای مجری قانون گزارش کردند.
بایننس در عین حال گفت یک شرکت مستقل تحلیل بلاکچین این تراکنشها را پرخطر تشخیص نداده بود. این صرافی در سال ۲۰۲۳ بهدلیل نقض مقررات مبارزه با پولشویی، از جمله پردازش معاملات مرتبط با ایران، ۴.۳ میلیارد دلار در آمریکا جریمه شده بود.
نهاد تنظیم مقررات داراییهای مجازی دبی تایید کرده است که همراه با اداره اقتصاد و گردشگری دبی در سال ۲۰۲۵ علیه شلبیت اقدام کرده استاین نهاد در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد شلبیت مقررات مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم را نقض کرده و باید فورا همه فعالیتهای بدون مجوز خود را متوقف کند.
بهگفته یک منبع آگاه، مقامهای دبی اکنون شلبیت، کیوانپور و شبکه ایرانیان مرتبط با قمار رمزارزی را بررسی میکنند.
سبحانی، مختاری و کیوانپور در پروندهای مربوط به سایتهای قمار abt90 و Hazarat در ایران محاکمه شدند. سبحانی و مختاری در سال ۲۰۲۳ غیابی به دو سال زندان و کیوانپور به سه ماه زندان محکوم شدند. ایران برای سبحانی و مختاری اعلان قرمز اینترپل صادر کرد و هر دو در اسپانیا بازداشت شدند، اما اعلانها بعدا لغو و پرونده اسپانیا بسته شد.
سبحانی هرگونه نقش در پولشویی، دور زدن تحریمها، تامین مالی تروریسم یا انتقال پول برای حکومت، بانک مرکزی و سپاه را رد کرده و گفته است تنها برای برخی سایتها تبلیغات پولی انجام داده و مالک یا مدیر آنها نبوده است.مختاری نیز گفته عضو سپاه یا هیچ گروه نظامی وابسته به جمهوری اسلامی نیست و اتهامات مقامهای دبی را رد کرده است. هر دو گفتهاند شلبیت و کیوانپور را نمیشناسند و از ارتباط احتمالی فعالیتهایشان با حکومت ایران اطلاعی ندارند.
مختاری در اواخر مارس در دبی به ظن تامین مالی گروههای ایرانی متهم به حمله به امارات بازداشت شد.
بنابهگفته منابع رویترز، او ۳۵ روز در بازداشت بود، سپس اخراج شد و داراییهایش، از جمله حسابهای بانکی و خانهای پنج میلیون دلاری، را از دست داد.
او بعدا در هنگکنگ اعلام کرد با هویتی جعلی و ویزای طلایی به نام «پاتریک فیلیپ»، شهروند وانواتو، در امارات زندگی میکرده است. مختاری سرانجام در ژوئیه عازم ایران شد و پس از انتشار تصویری از مسیر بازگشت، دیگر مطلبی منتشر نکرد.رویترز تاکید کرده قادر نیست اعلام کند که سپاه بهطور مستقیم شلبیت و کل شبکه قمار را اداره میکند یا مشخص کند کدام بخش حکومت بر عملیات نظارت دارد و بخش عمده پول در نهایت به کجا رفته است.
با این حال، تحلیلگران با استناد به ارتباط مستقیم شلبیت با بانک مرکزی، نهادهای تحریمشده، عملیات استخراج رمزارز و نبود فعالیت تجاری عمومی، معتقدند این شبکه بخشی از سازوکار مالی حکومت ایران است.
این پرونده نشان میدهد چگونه ترکیب قمار غیرقانونی، اینفلوئنسرها، زیرساخت بانکی داخلی، استخراج رمزارز و صرافیهای بینالمللی، به جمهوری اسلامی کمک کرده است محدودیتهای مالی و بانکی غرب را دور بزند.
